مهدی چشمی - کارشناس برنامه‌ریزی معاونت اقتصادی شهرداری مشهد ۱۳۹۹-۰۵-۳۰

اقتصاد شهری مشاغل خرد

سرمایه‌گذاری برای ایجاد امکانات و زیرساخت‌های رفاهی می‌تواند مصرف‌کنندگان را به توقف طولانی‌تر در یک منطقه خرید ترغیب ‌کند و رونق را به مغازه‌های خرده‌فروشی سنتی بازگرداند. این مهم را به‌وضوح و به‌صورت شهودی در خیابان‌های شهر مشهد نیز می‌توان دید. در خیابان‌هایی که جاذبه‌های مذهبی، فرهنگی، طبیعی، تاریخی و... دارند، مدت توقف بازدیدکنندگان بیشتر و رونق کسب‌وکارها نیز بهتر به‌نظر می‌رسد. از آنجا که این مهم موجب افزایش قیمت اجاره مغازه‌های اطراف این مناطق می‌شود، تعیین حد بهینه اعطای کاربری تجاری بسیار مهم است.

با انتشار کتاب «مکان و کاربری اراضی» در سال۱۹۶۴ توسط آلنسو، پایه‌های علم اقتصاد شهری به‌عنوان رشته‌ای علمی و با بنیان نظری مستحکم بنا شد و از آن سال به‌بعد، جهان شاهد افزایش چشم‌گیر کارهای نظری درباره اقتصاد شهری بوده است. نکته بسیار مهم درباره پیشرفت‌های مفهومی و نظری اقتصاد شهری این است که این نظریات نیازمند کاربرد ابزارهای نظریه‌ اقتصاد خرد در بستر ویژه‌ آن است. در ابتدای شکل‌گیری ادبیات نظری در این حوزه، معمولا مکان‌یابی خانوارها در شهر تحلیل می‌شد و اغلب در ارتباط بین قیمت و تقاضای مسکن بر این نکته اتفاق‌نظر داشتند که معمولا افراد با درآمدهای مشابه در یک منطقه تجمع می‌یابند.
در مکان‌یابی کسب‌وکار نیز عملکرد بنگاه‌های اقتصادی تا اندازه‌ای متأثر از عامل جغرافیاست؛ یعنی عملکرد یک بنگاه در یک منطقه دوردست با عملکرد بنگاهی در یک منطقه متراکم متفاوت است. این مهم در مقاله «اقتصاد شهری مشاغل خرد» بررسی شده است. بر اساس این مقاله که به‌تازگی از سوی معاونت اقتصادی شهرداری مشهد ترجمه و منتشر شده است، مصرف‌کنندگان متناسب با جذابیت یک منطقه خرید، تصمیم‎ می‌گیرند که به کدام‌یک از مراکز خرید بروند و چه مدت در آنجا توقف داشته باشند و به بازدید و خرید مشغول باشند. از آنجا که سودآوری یک مغازه به تعداد بازدیدکننده بستگی دارد، سودها و اجاره‌های مغازه‌هایی که به مرکز خرید نزدیک‌تر هستند، به‌طور چشم‌گیری نسبت به سود دیگر مغازه‌ها بیشتر است و همچنین در مکان‌های خریدی که به‌دلیل وجود امکانات فرهنگی، تفریحی، گردشگری و… موجب توقف طولانی‌تر مصرف‌کنندگان می‌شوند، تغییر کاربری زمین از تجاری به مسکونی کمتر اتفاق می‌افتد، چون اجاره‌بهای تجاری بیشتر از اجاره‌بهای مسکونی است.
مشاغل خرد از نظر ایجاد شغل، نوآوری در عرضه محصول یا خدمات، موجب تنوع و دگرگونی زیادی در اجتماع و اقتصاد هر شهر و کشور می‌شوند. در شهرها هرچه مشاغل خرد به‌هم نزدیک‌تر باشند، ارتباط قوی‌تری بین آن‌ها برقرار است و بر اساس اصطلاح «زوال فاصله‌ای» که در علم جغرافیا به‌کار برده می‌شود، عملکرد متقابل فضایی بین مکان‌های جغرافیایی، زمانی از لحاظ تراکم و فراوانی روبه‌زوال است که فاصله بین آن‌ها افزایش یابد. از طرفی مغازه‌های خرده‌فروشی سنتی در بسیاری از نقاط شهرها روبه‌انقراض هستند و اثرات خارجی منفی بر ظواهر و مکان‌های پیرامونی خود دارند. فناوری و فروش اینترنتی و نیز رقابت خرده‌فروشی‌ها و مشاغل خرد به‌روزتر و مدرن‌تر، موجب حذف خرده‌فروشی‌های سنتی از چرخه رقابت می‌شوند. به‌نظر می‌رسد برنامه‌ریزی مناسب برای حفظ مشاغل خرد و احیای مغازه‌های خرده‌فروشی سنتی از ملزومات حفظ هویت شهر و توسعه شهری بر اساس آن است.
سرمایه‌گذاری برای ایجاد امکانات و زیرساخت‌های رفاهی می‌تواند مصرف‌کنندگان را به توقف طولانی‌تر در یک منطقه خرید ترغیب ‌کند و رونق را به مغازه‌های خرده‌فروشی سنتی بازگرداند. این مهم را به‌وضوح و به‌صورت شهودی در خیابان‌های شهر مشهد نیز می‌توان دید. در خیابان‌هایی که جاذبه‌های مذهبی، فرهنگی، طبیعی، تاریخی و… دارند، مدت توقف بازدیدکنندگان بیشتر و رونق کسب‌وکارها نیز بهتر به‌نظر می‌رسد. از آنجا که این مهم موجب افزایش قیمت اجاره مغازه‌های اطراف این مناطق می‌شود، تعیین حد بهینه اعطای کاربری تجاری بسیار مهم است.
خلاصه اینکه اهمیت مشاغل خرد در اقتصاد شهری و ارتباط متقابل بین این دو بسیار مهم است و بنابراین لازم است در برنامه‌ریزی‌ها و جهت‌دهی به رونق‌بخشی به اقتصاد شهر به مسائل مربوط به مشاغل خرد توجه ویژه‌ای داشت.

برچسب ها:

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *