مجله بیز ریپورت ۱۳۹۹-۱۰-۰۴

دیدگاهی تحلیلی و مختصر از صنعت خودروی ایران

در این نوشته سعی داریم دیدگاهی تحلیلی و مختصر نسبت به صنعت خودروی ایران داشته باشیم. این تحلیل در ابتدای سال ۹۹ در فصل چهارم نشریه بیز ریپورت به نگارش درآمده است و بازخوانی آن در حال حاضر خالی از لطف نیست. بصورت خلاصه بخشهایی از آن ارائه می گردد.

دیدگاه:

۱ـ در سال ۲۰۲۰ قیمت نفت کاهش چشمگیری یافته است. کارشناسان معتقدند این روند تأثیر بسزایی در صنعت خودرو ایران برجای گذاشته است. زیرا این صنعت به واسطه کمک های مالی دولت است که توانسته سرپا بماند. شیوع موج دوم و سوم کرونا در ایران نیز عامل دیگری است که این صنعت را در سال ۲۰۲۰ تحت فشار بیشتری قرار داده است. اوج گیری بیماری کووید ۱۹ باعث کاهش سطح ریسک های مطلوب برای فروش وسایل نقلیه در سال ۲۰۲۰ شده است. زیرا در سایه این رویدادها صاحبان کسب و کارها و اشخاص حقیقی استطاعت مالی خود را برای خرید کالاهای غیر ضروری از دست خواهند داد.

۲ـ به دلیل بازگشت تحریم ها خودروسازان در تأمین قطعات مورد نیاز خود برای تکمیل قطعه با مشکل مواجه هستند. خودروسازان ایرانی برای تأمین قطعات خود تقریبا به طور کامل به شرکت های چینی متکی هستند و با وجود تشدید تحریم ها و ناتوانی خرید قطعه از سایر کشورها تأثیر بسزایی به صنعت خودروی ایران وارد شده است.

۳ـ طبق آمارهای رسمی، سه خودروساز بزرگ کشور (ایران خودرو، سایپا و پارس خودرو) در نیمه نخست سال‌ ۹۹ نسبت به بازه زمانی مشابه، هیچ رشدی در فروش نداشتند حال آنکه درآمد ناشی از فروش این دو شرکت با رشد۵۰ درصدی روبه‌رو بوده است. به نقل از دنیای اقتصاد، جدیدترین آمارهای ارائه شده به بورس نشان می‌دهد دو شرکت بزرگ خودروساز کشور (ایران خودرو و سایپا) در ۶ ماهه ابتدایی سال‌جاری با وجود رشد تولید از یکسو و اجرای طرح فروش فوق‌العاده از سوی دیگر، نه تنها در فروش محصولات خود رشدی نداشتند، بلکه در این زمینه افت هم کرده‌اند. با این حال درآمدی که از فروش شش ماهه امسال حاصل شده، رشد ۵۰ درصدی را نسبت به زمان مشابه به خود می‌بیند. مهم‌ترین دلیل رشد درآمد فروش را باید در افزایش قیمت خودرو جست‌وجو کرد. شورای رقابت در سال‌جاری طی دو مرحله نسبت به افزایش قیمت محصولات تولیدی خودروسازان اقدام کرد.

۴ـ یکی از رویکردهایی که توسط دولت اتخاذ شده است، داخلی سازی قطعات خودرو با استفاده از توان صنایع نظامی در زنجیره تأمین قطعات با هدف برطرف کردن شکاف موجود است که قرار است به اجرا دربیاید. طبق نظر کارشناسان این رویکرد ثمره چندانی در کوتاه مدت نخواهد داشت.زیرا از طرفی مصرف کنندگان ایرانی معتقدند وسایل نقلیه و قطعاتی که در داخل تولید می شود کیفیت لازم را ندارند. در تأیید این ادعا باید به روند فروش وسایل نقلیه در سالهای گذشته نگاه کرد، پس از برداشته شدن تحریم ها در سال ۲۰۱۷ـ۲۰۱۶ با شکوفایی مواجه شد و یکی از علل اصلی این رویداد تولید و عرضه وسایل نقلیه تحت برندهای خارجی بود زیرا در تولید محصولات خود کیفیت لازم را رعایت می کردند. به علاوه استقرار یک صنعت قطعه سازی که به اندازه کافی بزرگ باشد زمان بر است و دولت هم توانایی مالی لازم برای سرمایه گذاری در این زمینه را ندارد. این موضوع بدین معناست که ایران حداقل در کوتاه مدت موفق نخواهد شد در زمینه تولید قطعات، به سطحی برسد که بتواند تقاضای سازندگان وسایل نقلیه را پاسخ دهد.

۵ـ مطابق شاخص ریسک بازده/تولید خودرو در ایران امتیاز بازده تولید ۲/۵۵ می باشد که هم از میانگین منطقه ای و هم از میانگین جهانی بالاتر است. کسب این امتیاز بالا ناشی از دو عامل است: پیش بینی های کارشناسان مبنی بر رشد قدرتمند تولید وسایل نقلیه طی ۵ سال آینده، بزرگ بودن اندازه بازار نیروی کار و پایین بودن هزینه به کارگیری نیروی کار. بالا بودن امتیاز بازده ایران بدین معنی است که کشور در بحث تولید وسایل نقلیه از پتانسیل زیادی برخوردار است و البته این پتانسیل زمانی بروز پیدا خواهد کرد که تحریم ها لغو شود.

۶ـ در ایران نرخ شهر نشینی و جمعیت افراد در سن رانندگی بالا است. این دو ویژگی نشان می دهد که فروش خودرو در ایران از پتانسیل بالایی برخوردار است. امتیاز ایران از لحاظ مولفه جمعیت افراد در سن رانندگی و مولفه تقسیمات شهری و روستایی به ترتیب برابر است با ۳/۸۶ و ۵/۶۰.

 

در سال ۲۰۲۰ هم تولید و هم فروش وسایل نقلیه کاهش داشته است. با این حال این احتمال وجود دارد که در سال های آتی تولید وسایل نقلیه بنا به دلایل ذیل افزایش یابد:

۱ـ گزارش ها حاکی از آن است که به دلیل نبود قطعات مورد نیاز بیش از ۱۵۰ هزار دستگاه وسیله نقلیه ناقص در برخی از کارخانجات خودروسازی دپو شده اند. با استناد به حجم بالای وسایل نقلیه ناقص دپو شده در کارخانجات و همچنین با استناد به رشد روزافزون تقاضای مهار شده در ایران، کارشناسان معتقدند هنگامی که تحریم ها لغو شوند صنعت خودروسازی ایران قادر خواهد بود به سرعت خود را احیا کند و بر همین اساس پیش بینی می شود در بازه زمانی ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۹ تولید سالانه وسایل نقلیه در ایران رشد کند.

۲ـ انتظار می رود در سال ۲۰۲۱ اقتصاد ایران به ثبات برسد زیرا شوک ناشی از تحریم ها و همچنین شوک ناشی از بیماری کووید ۱۹ از بین خواهد رفت. این موضوع برای رشد صنعت خودروی ایران یک ریسک مطلوب قابل ملاحظه را به ارمغان خواهد آورد.

منبع: مجله بیزریپورت

مدیریت برنامه ریزی و مطالعات بازار معاونت اقتصادی شهرداری مشهد

برچسب ها:

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *